Köpek Tuvaletleri: Evde Tuvalet Eğitimi ve Hijyen İçin Doğru Seçim
Köpek tuvaletleri, yavru ve yetişkin köpeklerin ev içinde veya uygun bir dış mekân bölümünde tuvalet ihtiyaçlarını belirli bir alanda karşılamalarına yardımcı olan ürünlerdir. Plastik tuvalet tablaları, çiş pedi tutucuları, ızgaralı modeller ve yapay çimli köpek tuvaletleri; kullanım şekilleri, temizlik yöntemleri ve köpeğin alışkanlıklarına uygunlukları bakımından birbirinden ayrılır.
Özellikle yavru köpeklerin tuvalet eğitimi sırasında belirli bir alan oluşturmak, eğitim pedlerinin yerinden kaymasını önlemek veya ihtiyaç duyulduğunda kullanılabilecek düzenli bir tuvalet noktası hazırlamak için bu ürünlerden yararlanılabilir.
Doğru köpek tuvaletini seçerken köpeğinizin yaşı, vücut ölçüleri, tuvaletini yaparken sergilediği davranışlar ve ürünü yerleştireceğiniz alan birlikte değerlendirilmelidir. Küçük ırk bir köpek için yeterli olan tuvalet tablası, daha iri veya hareketli bir köpeğe uygun olmayabilir. Benzer şekilde çiş pediyle tuvalet alışkanlığı kazanmış bir köpek ile çim yüzeyleri tercih eden bir köpeğin ihtiyaçları farklı olabilir.
Köpek Tuvaleti Çeşitleri
Plastik Köpek Tuvaletleri
Plastik köpek tuvaletleri, köpeğin tuvalet ihtiyacını belirli bir alanda karşılaması için hazırlanan, genellikle düz tabanlı veya kenarlıklı ürünlerdir.
Bu modellerin bir kısmı çiş pediyle birlikte kullanılırken bazıları ızgara veya farklı yüzey parçalarıyla tasarlanabilir. Ürün seçerken tabanın yapısı, kenar yüksekliği ve temizlenebilirliği önemlidir.
Plastik tuvaletlerin kolay taşınabilmesi, ev içerisinde uygun bir noktaya yerleştirilmesini kolaylaştırabilir. Ancak ürünün zeminde kaymaması, köpeğinizin üzerine rahatça çıkabilmesi ve kullanım sırasında devrilmemesi gerekir.
Özellikle tuvaletini yapmadan önce etrafında dönen köpeklerde yeterli taban genişliği bulunması önemlidir. Gereğinden dar bir tuvalet, köpeğin ön patileri içerideyken arka patilerinin dışarıda kalmasına veya idrarın tablanın dışına taşmasına neden olabilir.
Köpek Çiş Pedi Tutucuları ve Sabitleme Aparatları
Köpek çiş pedi tutucuları, eğitim pedlerinin belirli bir alanda sabit kalmasını sağlamak amacıyla kullanılır.
Bazı köpekler tuvalet öncesinde pedi eşeleyebilir, ağızlarıyla çekebilir veya üzerinde dönerken kaydırabilir. Ped tutucu modeller, uygun tasarımlarda pedin köşelerini veya kenarlarını sabitleyerek bu hareketi azaltmaya yardımcı olabilir.
Ped tutucu seçerken kullanılan eğitim pedinin ölçüleriyle aparatın uyumlu olması gerekir. Ayrıca pedin değiştirilmesi sırasında bağlantıların kolay açılıp kapanabilmesi günlük kullanım açısından önemlidir.
Çiş pedi tutucuları genellikle emici bir yüzeye sahip değildir. İdrarı emme işlevi, kullanılan pedin özelliklerine bağlıdır. Bu nedenle aparatın tek başına eğitim pedi yerine kullanılabileceği düşünülmemelidir.
Farklı emicilik ve ölçü seçeneklerini köpek çiş pedleri kategorisinde karşılaştırabilirsiniz.
Izgaralı Köpek Tuvaletleri
Izgaralı köpek tuvaletleri, üst yüzeyde köpeğin bastığı bir ızgara ve altında idrarın toplanabileceği bölüm bulunan tasarımlardır.
Bu sistemlerde idrar, ürünün yapısına bağlı olarak üst ızgaradan alt bölüme geçebilir. Böylece köpeğin patilerinin ıslak yüzeyle temasını azaltmak amaçlanır.
Bazı ızgaralı modellerde alt hazneye emici ped yerleştirilebilir. Bazılarında ise sıvının toplandığı çıkarılabilir bir tabla bulunur. Her modelin aynı şekilde çalışmadığı unutulmamalıdır.
Izgara aralıklarının köpeğin pati büyüklüğüne uygun olması gerekir. Çok geniş aralıklar özellikle yavru ve küçük ırk köpeklerin patileri için rahatsız edici olabilir.
Ayrıca ızgaranın kolay çıkarılıp yıkanabilmesi önemlidir. Kirin yalnızca alt haznede değil, ızgaranın bağlantı ve kenar bölümlerinde de birikebileceği dikkate alınmalıdır.
Yapay Çimli Köpek Tuvaletleri
Yapay çimli köpek tuvaletleri, çim benzeri sentetik bir yüzey üzerinde tuvalet alanı oluşturmayı amaçlayan modellerdir.
Bu ürünler özellikle çim yüzeye alışkın köpeklerde veya dışarıda çim üzerinde tuvalet yapma alışkanlığı geliştirmek istenen eğitim süreçlerinde değerlendirilebilir.
Bazı tasarımlarda yapay çim tabakasının altında sıvıyı geçiren ızgara ve toplama haznesi bulunur. Bu yapı, idrarın üst yüzeyden uzaklaştırılmasına yardımcı olabilir. Ancak bütün yapay çimli modellerin aynı katman sistemine sahip olduğu varsayılmamalıdır.
Yapay çimli tuvaletlerde temizlik özellikle önemlidir. Çim lifleri arasında idrar kalıntıları ve organik kirler birikebilir. Bu nedenle yalnızca alt haznenin boşaltılması yeterli olmayabilir; çim yüzeyin ve diğer parçaların da düzenli temizlenmesi gerekir.
Yapay çim kullanılması, köpeğin dışarıda tuvalet yapmayı kendiliğinden öğreneceği anlamına gelmez. Tuvalet eğitiminin başarısı tutarlı yönlendirme, doğru zamanlama ve olumlu pekiştirmeye bağlıdır.
Köpek Tuvaleti Ölçüsü Nasıl Seçilir?
Köpek tuvaletinde doğru ölçü seçimi, köpeğinizin ürünü rahatça kullanabilmesi açısından önemlidir.
Ölçü belirlerken yalnızca köpeğin kilosunu değil, gövde uzunluğunu ve tuvaletini yaparken ihtiyaç duyduğu hareket alanını dikkate almalısınız.
Yavru ve Küçük Irk Köpekler
Yavru köpeklerde alçak kenarlı, rahatça üzerine çıkılabilen ve zeminde kaymayan tuvaletler tercih edilebilir.
Tuvaletin tabanı, yavrunun patilerini rahatça yerleştirebileceği ve tuvalet öncesinde yön değiştirebileceği genişlikte olmalıdır.
Küçük ırk yetişkin köpeklerde de benzer ölçütler geçerlidir. Ancak küçük bir köpeğin her zaman en küçük tuvaleti kullanabileceği varsayılmamalıdır. Özellikle tuvalet öncesinde dönme alışkanlığı bulunan köpeklerde daha geniş bir yüzey gerekebilir.
Orta ve Büyük Irk Köpekler
Orta ve büyük ırk köpeklerde taban genişliği ve malzemenin dayanıklılığı daha fazla önem kazanır.
Köpeğin ön ve arka patilerinin aynı anda tuvalet alanında kalabilmesi, kullanım sırasında idrarın dışarı taşma ihtimalini azaltabilir.
Özellikle büyük köpeklerde dar tuvalet tablaları veya küçük ped tutucuları kullanım açısından yetersiz olabilir. Ürünün üretici tarafından belirtilen ölçüleri kontrol edilmeli ve köpeğin doğal tuvalet duruşuna uygunluğu değerlendirilmelidir.
Kenar Yüksekliği ve Giriş Kolaylığı
Tuvaletin kenar yüksekliği de önemli bir seçim ölçütüdür.
Yavru, yaşlı veya hareket kabiliyeti sınırlı köpeklerde yüksek kenarlar tuvalete giriş ve çıkışı zorlaştırabilir.
Buna karşılık idrarını bacağını kaldırarak yapan erkek köpeklerde, uygun tasarıma sahip dikey korumalı modeller sıçramaların azaltılmasına yardımcı olabilir.
Her kenarlıklı tuvaletin dikey idrar sıçramalarını önlemek amacıyla tasarlanmadığı unutulmamalıdır. Bu ihtiyaca yönelik seçimde ürünün arka ve yan yüzeylerinin yapısı ayrıca incelenmelidir.
Köpek Tuvaleti mi, Çiş Pedi mi Kullanılmalı?
Köpek tuvaleti ve çiş pedi birbirinin yerine kullanılabilen ürünler olmak zorunda değildir. Çoğu durumda birlikte kullanılabilirler.
Çiş pedi, idrarı emmek ve kirlenen yüzeyin değiştirilmesini kolaylaştırmak amacıyla hazırlanır. Köpek tuvaleti ise pedin yerleştirileceği veya köpeğin tuvaletini yapacağı belirli bir alan oluşturur.
Yalnızca çiş pedi kullanmak, özellikle sakin şekilde ped üzerine tuvaletini yapan köpeklerde yeterli olabilir. Ancak köpeğiniz pedi sürekli kaydırıyor, kenarlarını kıvırıyor veya etrafına idrar taşırıyorsa uygun ölçülü bir tuvalet tablası ya da ped sabitleme aparatı kullanışlı olabilir.
İhtiyaç
Değerlendirilebilecek ürün
Pedin kaymasını azaltmak
Çiş pedi tutucusu
Belirli bir tuvalet alanı oluşturmak
Plastik köpek tuvaleti
Patilerin ıslak yüzeyle temasını azaltmak
Uygun ızgaralı tuvalet
Çim benzeri yüzey sunmak
Yapay çimli köpek tuvaleti
Sıvıyı emerek uzaklaştırmak
Uygun emici çiş pedi
Kenarlara idrar sıçramasını azaltmak
Dikey korumalı tuvalet tasarımı
Bu ürünlerin işlevleri modele göre değişebilir. Özellikle alt haznesi bulunan sistemlerde çiş pedi kullanılıp kullanılmayacağı ürünün kullanım talimatlarına göre belirlenmelidir.
Köpek Tuvalet Eğitimi Nasıl Verilir?
Köpek tuvaleti satın almak, tuvalet eğitiminin tamamlandığı anlamına gelmez. Ürünün etkili şekilde kullanılabilmesi için köpeğin belirlenen alana alışması gerekir.
Tuvaletin Yerini Belirleyin
İlk olarak köpeğinizin kolay ulaşabileceği, sakin ve temizlenmesi kolay bir alan seçin.
Tuvaleti mama ve su kaplarının hemen yanına veya köpeğin dinlenme alanının içine yerleştirmekten kaçının. Köpeğin ihtiyaç duyduğunda tuvalete rahatça ulaşabilmesi önemlidir.
Tuvalet alanının sürekli değiştirilmesi öğrenmeyi zorlaştırabilir. Bu nedenle ilk eğitim sürecinde mümkün olduğunca tutarlı bir yerleşim tercih edilmelidir.
Doğru Zamanlarda Tuvalete Yönlendirin
Yavru köpekler özellikle uykudan uyandıktan, yemek yedikten, su içtikten ve oyun oynadıktan sonra tuvalet ihtiyacı gösterebilir.
Bu zamanlarda köpeğinizi belirlediğiniz tuvalet alanına yönlendirmek, doğru yeri öğrenmesini kolaylaştırabilir.
Yeri koklama, kendi etrafında dönme, huzursuz şekilde dolaşma veya aniden oyunu bırakma gibi davranışlar da tuvalet ihtiyacına işaret edebilir.
Doğru Davranışı Ödüllendirin
Köpeğiniz tuvaletini doğru alanda yaptığında hemen sakin bir şekilde övülmesi veya uygun bir ödülle desteklenmesi öğrenme sürecine yardımcı olabilir.
Ödülün davranışla bağlantı kurulabilecek kadar kısa sürede verilmesi önemlidir.
Tuvaletini yanlış yere yaptığında ise bağırmak, cezalandırmak veya burnunu kirlenen bölgeye sürtmek doğru değildir. Bu tür uygulamalar korku oluşturabilir ve tuvalet eğitiminin ilerlemesini zorlaştırabilir.
Eğitimde Tutarlı Olun
Yavru köpeklerin tuvalet kontrolü gelişim sürecinde değişir. Bu nedenle her yavrunun aynı sürede eğitim tamamlaması beklenmemelidir.
Tuvaletin yeri, yönlendirme zamanları ve ödüllendirme yöntemi tutarlı olmalıdır. Köpek doğru davranışı öğrenirken kazaların yaşanabileceği unutulmamalıdır.
Eğitim sırasında ek yönlendirme ihtiyacı varsa köpek tuvalet eğitim damlaları değerlendirilebilir. Bu ürünler belirli bir alanın tuvalet noktası olarak tanıtılmasını desteklemek amacıyla kullanılsa da her köpekte aynı sonucu sağlayacağı veya eğitimi tek başına tamamlayacağı söylenemez.
Evde Köpek Tuvaleti Kullanmak Dışarı Çıkma İhtiyacını Ortadan Kaldırır mı?
Ev içi köpek tuvaletleri, özellikle belirli koşullarda pratik bir çözüm sunabilir. Ancak köpeklerin dışarı çıkma ihtiyacı yalnızca tuvaletlerini yapmaktan ibaret değildir.
Yürüyüşler, köpeklerin çevreyi koklamasına, hareket etmesine ve uygun koşullarda çevresiyle etkileşim kurmasına imkân tanır. Bu nedenle evde tuvalet kullanılması, düzenli egzersiz ve dış ortam etkinliklerinin yerine geçmemelidir.
Ev içi tuvaletler özellikle yavruların eğitim sürecinde, dışarı çıkmanın geçici olarak mümkün olmadığı zamanlarda veya yaşlı ve hareket kabiliyeti kısıtlı köpeklerin ihtiyaçlarına göre değerlendirilebilir.
Ancak daha önce dışarıda tuvaletini sorunsuz yapan yetişkin bir köpeğin aniden ev içine idrar yapmaya başlaması yalnızca eğitim eksikliği olarak değerlendirilmemelidir. İdrar yolu sorunları, ağrı ve başka sağlık veya davranış sorunları söz konusu olabileceğinden veteriner hekim değerlendirmesi gerekebilir.
Balkon ve Terasta Köpek Tuvaleti Kullanımı
Plastik veya yapay çimli köpek tuvaletleri, ürünün kullanım koşullarına uygun olması hâlinde balkon ve teras gibi alanlarda da değerlendirilebilir.
Bu alanlarda tuvaletin düz ve dengeli bir zemine yerleştirilmesi önemlidir. Özellikle hafif ürünler rüzgâr veya köpeğin hareketleri nedeniyle yer değiştirebilir.
Güneş altında kalan plastik yüzeylerin ısınabileceği ve bazı malzemelerin uzun süreli dış ortam koşullarından etkilenebileceği unutulmamalıdır.
Balkon kullanımında köpeğin düşme veya kaçma riski bulunmamalı, güvenli erişimi sağlanmalıdır. Tuvalet kullanımı için köpeğin balkonda gözetimsiz bırakılması uygun değildir.
Ayrıca alt haznede biriken sıvının çevreye veya alt katlara akmaması için ürünün yerleşimi ve temizlik yöntemi kontrol edilmelidir.
Köpek Tuvaletleri Nasıl Temizlenmeli?
Köpek tuvaletlerinde düzenli temizlik, hem kötü kokuların azaltılması hem de köpeğin tuvalet alanını kullanmaya devam etmesi açısından önemlidir.
Temizlik yöntemi ürünün tasarımına göre değişir.
Plastik Tuvalet ve Ped Tutucuların Temizliği
Çiş pedi kullanılan tuvaletlerde kirlenen pedler düzenli olarak değiştirilmelidir. Pedin değiştirilmesi sırasında tablanın altında veya kenarlarında idrar birikip birikmediği kontrol edilmelidir.
Plastik yüzeyler uygun bir temizleyiciyle yıkanmalı, ürünün talimatına göre durulanmalı ve kurutulmalıdır.
Ped sabitleme aparatlarında kirin birikebileceği köşe ve bağlantı noktaları da temizlenmelidir.
Izgaralı Tuvaletlerin Temizliği
Izgaralı modellerde yalnızca sıvı toplama haznesini boşaltmak yeterli olmayabilir.
Izgara yüzeyinin altı, bağlantı noktaları ve sıvının geçtiği açıklıklar düzenli olarak temizlenmelidir. Çıkarılabilir parçaların bulunması bu işlemi kolaylaştırabilir.
Temizlik sonrasında parçalar doğru şekilde yeniden yerleştirilmeli ve ızgaranın kullanım sırasında hareket etmediği kontrol edilmelidir.
Yapay Çimli Tuvaletlerin Temizliği
Yapay çimli köpek tuvaletlerinde çim tabakası, alt ızgara ve toplama haznesi ayrı ayrı temizlenmelidir.
Çim lifleri arasında kalabilen idrar ve kir kalıntılarının uzaklaştırılması önemlidir. Yüzeyin yıkanabilir olması kullanım açısından avantaj sağlasa da düzenli bakım ihtiyacını ortadan kaldırmaz.
Üreticinin önerdiği temizlik ürünleri kullanılmalı, köpeğin temas edeceği yüzeyde zararlı kalıntı bırakılmamalıdır. Çamaşır suyu ve diğer temizlik kimyasalları birbirine karıştırılmamalı; özellikle amonyak içeren ürünlerle birlikte kullanılmamalıdır.
Temizlenen parçalar uygun şekilde kurutulduktan sonra yeniden kullanılmalıdır.
Köpek Tuvaletinde Kötü Koku Nasıl Azaltılır?
Köpek tuvaletlerinde koku oluşumunun başlıca nedenlerinden biri idrar kalıntılarının yüzeylerde ve bağlantı bölgelerinde birikmesidir.
Kötü kokuyu azaltmak için yalnızca ortamı kokulandırmaya çalışmak yerine kirin kaynağını temizlemek gerekir.
Emici pedlerin zamanında değiştirilmesi, alt haznelerde idrar bekletilmemesi ve plastik veya yapay çim yüzeylerin düzenli yıkanması önemlidir.
Tuvaletin yerleştirildiği zeminin de kontrol edilmesi gerekir. Özellikle tablanın dışına taşan idrar, ürünün altında kalarak koku oluşmasına neden olabilir.
Tuvalet dışına yapılan kazaların temizliğinde, evcil hayvanların bulunduğu ortamlar için uygun enzimatik temizleyiciler değerlendirilebilir. Ancak bu ürünler de kendi kullanım talimatlarına göre uygulanmalıdır.
Köpek Tuvaletleri Hakkında Sık Sorulan Sorular
Köpek tuvaleti ne işe yarar?
Köpek tuvaleti, ev içinde veya uygun bir alanda köpeğin tuvalet ihtiyacını karşılaması için belirli bir yer oluşturur. Özellikle tuvalet eğitimi sırasında, eğitim pedlerini sabitlemek veya uygun koşullarda iç mekânda tuvalet alanı hazırlamak için kullanılabilir.
Yavru köpekler için hangi tuvalet daha uygun?
Yavru köpeklerde alçak kenarlı, zeminde kaymayan ve rahatça üzerine çıkılabilen modeller tercih edilebilir. Çiş pediyle eğitim veriliyorsa ped tutuculu veya uygun plastik tablalı ürünler kullanılabilir. Tuvaletin ölçüsü yavrunun rahatça dönmesine ve bütün patilerini alana yerleştirmesine imkân tanımalıdır.
Izgaralı köpek tuvaleti mi, çim tuvalet mi daha iyi?
Her iki tasarımın kullanım amacı farklı olabilir. Izgaralı modeller sıvının alt bölüme geçmesini sağlayarak pati temasını azaltmayı amaçlar. Yapay çimli modeller ise çim benzeri bir yüzey sunar. Köpeğinizin yüzey tercihi, temizlik alışkanlıklarınız ve ürünün yapısı seçimi belirlemelidir.
Köpek tuvaletinin altına çiş pedi konulur mu?
Bazı köpek tuvaletlerinde alt hazneye veya tutucu bölüme çiş pedi yerleştirilebilir. Ancak her tuvalet modeli ped kullanımına uygun değildir. Pedin nereye ve nasıl yerleştirileceği ürünün kullanım talimatından kontrol edilmelidir.
Erkek köpekler için duvarlı tuvalet gerekli mi?
Her erkek köpek bacağını kaldırarak idrar yapmaz. Ancak bu davranışı gösteren köpeklerde uygun dikey korumaya sahip tuvalet modelleri sıçramaları azaltmaya yardımcı olabilir. Ürünün yüksekliği ve koruma alanı köpeğin vücut yapısına uygun olmalıdır.
Köpek tuvaleti balkonda kullanılabilir mi?
Ürün dış ortam kullanımına uygunsa güvenli balkon veya teras alanlarında değerlendirilebilir. Ancak zeminin dengeli olması, sıvının çevreye akmaması, yüzeyin aşırı ısınmaması ve köpeğin düşme ya da kaçma riski taşımaması gerekir.
Köpek tuvaleti kaç günde bir temizlenmeli?
Temizlik sıklığı ürünün yapısına, köpeğin kullanımına ve kirlenme durumuna bağlıdır. Dışkı ve kirlenen pedler geciktirilmeden uzaklaştırılmalı, idrar toplama hazneleri düzenli boşaltılmalıdır. Plastik, ızgara ve yapay çim yüzeyler de kir birikimine göre temizlenmelidir.
Köpek tuvaleti yetişkin köpekler için de kullanılabilir mi?
Evet. Yetişkin köpekler için de uygun ölçülerde ve kullanım amacına uygun tuvaletler değerlendirilebilir. Özellikle belirli yaşam koşullarında ev içi tuvalet alanı faydalı olabilir. Ancak yetişkin bir köpekte aniden başlayan tuvalet kazaları varsa öncelikle sağlık sorunları dışlanmalıdır.
Köpeğim tuvalet tablasını kullanmıyorsa ne yapmalıyım?
Öncelikle tuvaletin konumunu, yüzey yapısını ve ölçüsünü değerlendirin. Köpeğiniz yeni yüzeyden rahatsız olabilir veya tuvalet ihtiyacı sırasında alana zamanında yönlendirilmiyor olabilir. Tuvaleti doğru kullandığında ödüllendirmek ve tutarlı bir rutin oluşturmak yardımcı olabilir. Cezalandırma yerine olumlu pekiştirme tercih edilmelidir.
Evde köpek tuvaleti kullanmak dışarı tuvalet eğitimini zorlaştırır mı?
Ev içi tuvalet kullanımı, dışarıda tuvalet alışkanlığı kazanmayı zorunlu olarak engellemez. Ancak köpeğe hangi alanların tuvalet için uygun olduğunun tutarlı biçimde öğretilmesi gerekir. Hedef dışarıda tuvalet yapmaksa evde kullanılan tuvaletten dışarıya geçiş kademeli olarak planlanabilir.
Köpeğinizin İhtiyacına Uygun Tuvaleti Belirleyin
Köpek tuvaleti seçerken öncelikle köpeğinizin hangi yüzeyi kullanmaya alışkın olduğunu ve üründen ne beklediğinizi belirleyin. Eğitim pedinin kaymasını önlemek istiyorsanız uygun bir ped tutucu, belirli bir tuvalet alanı oluşturmak istiyorsanız plastik tabla, patilerin ıslak yüzeyle temasını azaltmak istiyorsanız ızgaralı modeller değerlendirilebilir. Çim benzeri bir yüzeye ihtiyaç duyuyorsanız yapay çimli köpek tuvaletleri uygun bir alternatif olabilir.
Ürünün boyutu, kenar yüksekliği, taban dengesi ve kolay temizlenebilir yapısı günlük kullanımda önem taşır. Özellikle yavru köpeklerde tuvalete kolay ulaşılabilmesi ve eğitim sürecinin tutarlı yürütülmesi öncelikli olmalıdır.
Tuvalet alışkanlığını geliştirmeye yönelik diğer yardımcı ürünleri de incelemek için köpek eğitim ürünleri kategorisini değerlendirebilirsiniz.
Doğru seçilmiş bir köpek tuvaleti, ev içinde daha düzenli bir tuvalet alanı oluşturmanıza ve temizlik işlemlerini kolaylaştırmanıza yardımcı olabilir. Ancak başarılı kullanımın temelinde köpeğinizin bireysel ihtiyaçlarına uygun ürün seçimi, düzenli hijyen ve sabırlı bir eğitim süreci bulunur.